Ile zarabia prezes ROD – rzeczywiste wynagrodzenia
To pytanie zadaje sobie wielu działkowców, którzy zastanawiają się, co dzieje się z pieniędzmi wpłacanymi co roku na rzecz ogrodu. Prezes Rodzinnego Ogrodu Działkowego w większości przypadków pełni swoją funkcję całkowicie społecznie, bez żadnego wynagrodzenia. Tak wynika zarówno z przepisów, jak i z praktyki funkcjonowania zdecydowanej większości ROD w Polsce.
Warto jednak zaznaczyć, że sytuacja nie jest jednoznaczna. Statut Polskiego Związku Działkowców dopuszcza możliwość przyznania zarządowi pewnych świadczeń finansowych, ale tylko pod ściśle określonymi warunkami. W praktyce oznacza to, że prezes dużego ogrodu działkowego, liczącego kilkaset lub kilka tysięcy działek, może otrzymywać pewne honorarium – choć nadal nie jest to typowa pensja etatowa.
Kwoty, o których mówią sami działkowcy i prezesi na forach internetowych oraz zebraniach, wahają się od kilkuset do maksymalnie kilku tysięcy złotych miesięcznie w przypadku największych ogrodów. Dla porównania – w małych ROD, liczących kilkadziesiąt działek, prezes najczęściej nie otrzymuje nic poza symbolicznym zwrotem kosztów.
Czy zarząd ogródków działkowych otrzymuje pensję
Formalnie rzecz biorąc, członkowie zarządu ROD nie są pracownikami w rozumieniu Kodeksu pracy. Nie przysługuje im etat, umowa o pracę ani wynagrodzenie minimalne. Ich działalność ma charakter społeczny i wolontariacki, co wynika wprost z ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z 2013 roku oraz ze Statutu PZD.
Jednak statut PZD przewiduje możliwość wypłacania tzw. ekwiwalentów, diet lub honorariów za pracę na rzecz ogrodu. Takie wypłaty muszą być zatwierdzone przez walne zebranie działkowców i muszą znaleźć odzwierciedlenie w zatwierdzonym budżecie ROD. Bez zgody walnego zebrania żaden prezes nie może legalnie wypłacić sobie wynagrodzenia z kasy ogrodu.
W praktyce wygląda to tak, że część zarządów dużych ogrodów wnioskuje do walnego o przyznanie diety za pełnienie funkcji. Inne ogrody – i jest ich zdecydowana większość – funkcjonują w oparciu o całkowicie bezpłatną pracę społeczną zarządu, skarbnika i pozostałych członków.
Jakie dochody generuje funkcja prezesa w ROD
Poza ewentualnym honorarium zatwierdzonym przez walne zebranie, funkcja prezesa ROD nie generuje żadnych legalnych dochodów. Prezes nie pobiera prowizji od opłat działkowych, nie ma udziału w zyskach ze sprzedaży działek ani nie czerpie korzyści z dzierżawy terenu.
Zdarza się jednak, że prezesi – szczególnie w ogrodach, gdzie kontrola społeczna jest słaba – nadużywają swojej pozycji. Przypadki nielegalnego pobierania środków z kasy ROD są zgłaszane do okręgowych zarządów PZD i do prokuratury. Takie sytuacje są jednak traktowane jako nadużycia, a nie jako legalna forma zarobku.
Warto też pamiętać, że prezes może korzystać z pewnych pośrednich korzyści – np. mieć pierwszeństwo w przydziale działki, dostęp do infrastruktury ogrodu czy po prostu większy wpływ na decyzje dotyczące wspólnej przestrzeni. To jednak nie są dochody w sensie finansowym.
Ile kosztuje utrzymanie ROD i gdzie idą pieniądze
Każdy działkowiec płaci co roku kilka rodzajów opłat. Składają się na nie opłata ogrodowa (przeznaczona na utrzymanie infrastruktury ROD), opłata za wodę, prąd oraz składka członkowska przekazywana do PZD. Łącznie, w zależności od ogrodu i jego lokalizacji, roczne koszty utrzymania działki mogą wynosić od kilkuset do nawet ponad tysiąca złotych.
Zebrane środki są przeznaczane na konkretne cele. Typowe wydatki ROD obejmują:
- naprawę i konserwację infrastruktury (drogi wewnętrzne, ogrodzenia, sieci wodociągowe)
- opłaty za energię elektryczną zasilającą części wspólne ogrodu
- ubezpieczenie ogrodu i majątku ROD
- wynagrodzenia dla pracowników zatrudnionych na umowę (np. konserwator, księgowa)
- składki przekazywane do okręgowego zarządu i do PZD
- zakup materiałów i narzędzi do prac porządkowych
Jak widać, budżet ROD jest przeznaczony przede wszystkim na utrzymanie infrastruktury, a nie na wynagrodzenia zarządu. Ewentualne honoraria dla prezesa czy innych członków zarządu stanowią zazwyczaj marginalną część wydatków – o ile w ogóle są przewidziane w budżecie.
Czy członkowie ROD mogą zarabiać na zarządzie
Pytanie to jest często zadawane przez działkowców zaniepokojonych transparentnością finansów swojego ogrodu. Odpowiedź brzmi: tak, ale tylko w ściśle określonych warunkach i za zgodą walnego zebrania. Żaden członek zarządu – ani prezes, ani skarbnik, ani sekretarz – nie może samodzielnie przyznać sobie wynagrodzenia.
Procedura jest następująca: zarząd przygotowuje projekt budżetu, w którym może zawrzeć pozycję dotyczącą diet lub honorariów. Projekt ten jest następnie przedstawiany walnemu zebraniu działkowców, które go zatwierdza lub odrzuca. Dopiero po zatwierdzeniu budżetu wypłata jakichkolwiek środków dla zarządu jest legalna.
Działkowcy mają więc realny wpływ na to, czy i ile zarabia zarząd ich ogrodu. Jeśli walne zebranie uzna, że praca zarządu powinna być honorowa, może odrzucić każdy projekt budżetu przewidujący takie wydatki.
Jak ustalane są honoraria dla zarządu ogródków działkowych
Wysokość ewentualnych honorariów dla zarządu ROD nie jest regulowana żadną sztywną tabelą ani przepisem. Statut PZD pozostawia tę kwestię do decyzji walnego zebrania danego ogrodu, co oznacza, że kwoty mogą się znacznie różnić w zależności od wielkości ROD, jego budżetu i woli działkowców.
W praktyce zarządy, które wnioskują o honorarium, argumentują to zazwyczaj:
- dużą liczbą działek i związaną z tym ilością pracy administracyjnej
- koniecznością reprezentowania ogrodu w kontaktach z urzędami i sądami
- odpowiedzialnością finansową i prawną, jaką ponosi zarząd
- trudnościami ze znalezieniem chętnych do pełnienia funkcji w trybie całkowicie bezpłatnym
Kwoty, które pojawiają się w dyskusjach działkowców, to zazwyczaj diety rzędu 200–800 złotych miesięcznie dla prezesa w ogrodach średniej wielkości. W największych ROD, liczących ponad tysiąc działek, honorarium może być wyższe, ale nadal rzadko przekracza 2000–2500 złotych miesięcznie. To nie są pensje, lecz raczej rekompensata za czas i zaangażowanie.
Przychody i wydatki ROD – gdzie szukać informacji o zarobkach
Każdy działkowiec ma prawo wglądu do dokumentacji finansowej swojego ogrodu. Sprawozdanie finansowe ROD jest zatwierdzane co roku przez walne zebranie i powinno być dostępne dla wszystkich członków ogrodu na ich żądanie. To właśnie w tym dokumencie można znaleźć informacje o tym, czy i ile zarząd pobiera z kasy ROD.
Jeśli chcesz sprawdzić, jak wygląda gospodarka finansowa konkretnego ogrodu, możesz skorzystać z kilku źródeł. Po pierwsze, poprosić zarząd o udostępnienie zatwierdzonego budżetu i sprawozdania finansowego. Po drugie, skontaktować się z okręgowym zarządem PZD, który sprawuje nadzór nad ogrodami. Po trzecie, zgłosić się do Krajowej Rady PZD, jeśli podejrzewasz nieprawidłowości.
Brak transparentności finansowej w ROD jest jednym z najczęstszych źródeł konfliktów między działkowcami a zarządem. Dlatego warto uczestniczyć w walnych zebraniach i aktywnie interesować się tym, jak wydawane są wspólne pieniądze.
Czy prezes ROD musi być honorowo czy może otrzymać wynagrodzenie
Nie ma przepisu, który bezwzględnie zakazuje wynagradzania prezesa ROD. Jednocześnie nie ma też przepisu, który nakazuje takie wynagrodzenie wypłacać. Decyzja należy wyłącznie do walnego zebrania działkowców, które jest najwyższym organem decyzyjnym w każdym Rodzinnym Ogrodzie Działkowym.
W praktyce zdecydowana większość prezesów ROD w Polsce pełni swoją funkcję społecznie, bez wynagrodzenia. Wynika to z tradycji ruchu ogrodniczego, ale też z ograniczonych budżetów wielu ogrodów. Mniejsze ROD po prostu nie mają środków na honoraria dla zarządu, a działkowcy nie chcą podnosić opłat, żeby sfinansować pensje.
Sytuacja zmienia się w dużych ogrodach miejskich, gdzie zarządzanie kilkuset lub kilkoma tysiącami działek to rzeczywiście poważne wyzwanie organizacyjne, wymagające regularnej pracy. W takich przypadkach przyznanie skromnego honorarium prezesowi czy skarbnikowi może być uzasadnione i zaakceptowane przez działkowców jako rozsądny wydatek z budżetu ogrodu.
Ostatecznie kluczowa zasada jest prosta: żadnych pieniędzy bez zgody walnego zebrania. To działkowcy, a nie zarząd, decydują o tym, jak wydawane są wspólne środki. I to właśnie ta zasada powinna być egzekwowana w każdym ROD, niezależnie od jego wielkości.
